Không ai bước vào thị trường với ý định trade theo cảm xúc. Nhưng rất nhiều lệnh thua lại xuất phát từ đó. Vấn đề là cảm xúc thường ngụy trang rất khéo, khiến bạn nghĩ rằng mình đang hành động có lý trí.
Dấu hiệu dễ thấy nhất là bạn vào lệnh quá nhanh.
Bạn mở chart, chưa kịp phân tích đầy đủ đã bấm buy hoặc sell. Quyết định diễn ra gần như theo phản xạ. Sau khi vào lệnh, bạn mới bắt đầu tìm lý do để biện minh cho nó.
Đó thường không phải là trading, mà là phản ứng cảm xúc.
Một biểu hiện khác là thay đổi kế hoạch ngay trong lúc đang trade.
Ban đầu bạn đặt stop loss rõ ràng. Nhưng khi giá tiến gần điểm cắt lỗ, bạn dời stop xa hơn, với hy vọng “nó sẽ quay lại”. Khi kỳ vọng thay thế kỷ luật, cảm xúc đã chiếm quyền kiểm soát.
Khi bạn liên tục nhìn chart, đó cũng là một dấu hiệu.
Cứ vài phút lại mở giá, phóng to thu nhỏ, đổi khung thời gian. Mỗi biến động nhỏ đều khiến bạn lo lắng hoặc hưng phấn. Nếu một trade khiến bạn không thể rời mắt khỏi màn hình, rất có thể bạn đã vào lệnh với rủi ro vượt quá mức chịu đựng.
Hãy để ý đến cảm giác trong người.
Tim đập nhanh hơn, tay muốn bấm thêm lệnh, hoặc bực bội khi giá không đi theo ý mình. Trading lý trí thường khá… buồn tẻ. Khi trade trở nên quá kích thích, đó thường là cảm xúc đang dẫn đường.
Một ví dụ quen thuộc.
Bạn thấy coin tăng mạnh. Không kịp chờ pullback, bạn nhảy vào vì sợ lỡ tàu. Sau đó giá điều chỉnh. Thay vì chấp nhận sai, bạn mua thêm để “giảm giá vốn”. Lúc này, bạn không còn quản lý rủi ro, bạn đang cố bảo vệ cái tôi.
Trade bằng cảm xúc cũng thường đi kèm tăng khối lượng bất thường.
Bạn vào lệnh lớn hơn bình thường mà không có lý do chiến lược rõ ràng. Thường là sau một chuỗi thắng, hoặc ngay sau một cú lỗ khiến bạn muốn gỡ lại nhanh.
Một dấu hiệu nữa là không chấp nhận đứng ngoài.
Ngay cả khi không có setup, bạn vẫn cảm thấy cần phải vào lệnh. Việc không trade khiến bạn bứt rứt, khó chịu, như thể đang bỏ lỡ điều gì đó quan trọng. Đây là FOMO ở dạng tinh vi.
Điều đáng nói là ai cũng từng trade bằng cảm xúc.
Khác biệt nằm ở chỗ: người có kinh nghiệm nhận ra nó sớm và dừng lại. Người mới thường chỉ nhận ra sau khi tài khoản đã bị bào mòn.
Nhận ra mình đang trade bằng cảm xúc không phải để tự trách.
Nó là tín hiệu để bạn tạm dừng, giảm khối lượng, hoặc đứng ngoài. Khi cảm xúc lắng xuống, lợi thế mới có cơ hội xuất hiện trở lại.
Trading tốt không phải là không có cảm xúc, mà là không để cảm xúc ra quyết định.