Stablecoin được quảng bá là giải pháp để giảm biến động giá của tiền điện tử, giúp chúng có thể được sử dụng như đơn vị trao đổi hoặc kho lưu trữ giá trị. Tuy nhiên, thực tế thiết kế stablecoin vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề tài sản đảm bảo (collateralization).
1. Tại sao tài sản đảm bảo quan trọng?
Stablecoin thường duy trì giá trị của mình bằng cách neo vào một tài sản ổn định, ví dụ như USD, vàng, hoặc một rổ tài sản.
Để peg (neo giá) này hoạt động hiệu quả, stablecoin cần một lượng tài sản đảm bảo đủ mạnh để:
Bù đắp cho các biến động thị trường
Đảm bảo khả năng đổi stablecoin sang tài sản cơ sở bất cứ lúc nào
Tạo niềm tin cho người dùng và nhà đầu tư
Nếu mức tài sản đảm bảo không đủ, giá của stablecoin có thể rơi xuống thấp hơn giá neo khi thị trường biến động, dẫn đến rủi ro mất peg.
2. Neo đủ tài sản: ổn định nhưng tốn vốn
Một số stablecoin cố gắng duy trì 100% tài sản đảm bảo, ví dụ như:
USDC (USD Coin): Mỗi USDC luôn được 1 USD dự trữ hỗ trợ, quản lý bởi các ngân hàng và công ty kiểm toán độc lập.
Paxos Standard (PAX): Tương tự, 1 PAX = 1 USD, được kiểm toán định kỳ.
Ưu điểm:
Giá ổn định, khả năng duy trì peg cao
Rủi ro sụp giá thấp
Nhược điểm:
Cần lượng vốn khổng lồ để phát hành stablecoin mới
Tốn chi phí lưu trữ, quản lý và bảo hiểm tài sản
Giới hạn khả năng mở rộng của hệ thống nếu muốn đáp ứng nhu cầu lớn
Nói cách khác, việc neo đủ tài sản làm stablecoin đáng tin cậy nhưng ít linh hoạt và tốn chi phí.
3. Neo ít tài sản hoặc thuật toán: rủi ro tăng cao
Một số stablecoin chỉ neo một phần tài sản (partial collateralization) hoặc dựa vào thuật toán để duy trì peg, ví dụ:
DAI (MakerDAO): Neo vào nhiều loại tiền mã hóa (Ethereum, BAT…) với cơ chế dư tài sản để duy trì peg ~1 USD.
Basis (đã dừng hoạt động): Sử dụng thuật toán điều chỉnh cung tiền tự động, không cần tài sản đảm bảo hoàn toàn.
Ưu điểm:
Ít vốn ban đầu hơn
Dễ mở rộng, phát hành nhanh hơn
Nhược điểm:
Rủi ro peg thất bại cao khi thị trường biến động mạnh
Dễ tạo tâm lý hoảng loạn, dẫn đến bán tháo
Thuật toán chưa đủ khả năng xử lý các sự kiện bất thường
4. Hình minh họa cơ chế tài sản đảm bảo
Bạn có thể hình dung cơ chế tài sản đảm bảo của stablecoin như sau:
100% Collateralization: Mỗi token được hỗ trợ bằng tài sản thật tương ứng → ổn định, chi phí cao.
Partial Collateralization / Algorithmic: Token chỉ một phần được hỗ trợ → linh hoạt, rủi ro cao.
Hình minh họa này giúp người đọc dễ hình dung quá trình duy trì peg và cơ chế bảo vệ giá của stablecoin.
5. Những vấn đề cốt lõi vẫn tồn tại
Dù có blockchain, smart contract hay thuật toán, vấn đề cơ bản vẫn là: tiền cần có giá trị thực sự để neo.
Những khó khăn truyền thống vẫn tồn tại:
Biến động thị trường tài sản cơ sở
Khó dự đoán nhu cầu thanh khoản
Rủi ro quản lý tài sản (custody risk)
Tâm lý người dùng có thể phá peg
Điều này cho thấy, stablecoin không thể hoàn toàn loại bỏ rủi ro, mà chỉ giảm biến động giá trong phạm vi kiểm soát được.
6. Kết luận
Vấn đề tài sản đảm bảo là trọng tâm quyết định tính ổn định của stablecoin:
Neo đủ tài sản → ổn định nhưng tốn vốn và kém linh hoạt
Neo ít tài sản → rủi ro tăng, cần thuật toán và cơ chế dự phòng tốt
Nhà phát triển stablecoin phải cân bằng giữa chi phí, tính ổn định và khả năng mở rộng, đồng thời chuẩn bị cơ chế dự phòng khi thị trường biến động bất ngờ.
Stablecoin là giải pháp tiềm năng, nhưng không phải phép màu xóa bỏ hoàn toàn rủi ro thị trường. Hiểu rõ thách thức về collateralization sẽ giúp người dùng và nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn giá trị và an toàn của các đồng stablecoin.